Müxtəlif ekoloji və ya fiziki şərtlər bədəndəki selikli qişaların zədələnməsinə səbəb ola bilər. Bu zərər bəzən ciddi olmasa da, müalicə edilmədikdə daha ciddi problemlər yaradır. Bunlardan biri xoradır. Orqanizmdə turşuların və həzm mayelərinin məhv olması nəticəsində yaranan bu vəziyyət müxtəlif simptomlarla meydana çıxır. Qadınlara nisbətən kişilərdə daha çox rast gəlinir.
Mədə xorası nədir?
Mədə xorası bədənin dərisində və ya daxili orqanlarının daxili səthini əhatə edən selikli qişalarda əmələ gələn açıq yara və ya zədə ilə xarakterizə olunan tibbi vəziyyətdir. Xoralar bədənin müxtəlif yerlərində, məsələn, dəri, ağız, mədə və bağırsaqlarda yarana bilər. Müalicə xoranın spesifik növünə və onun kök səbəbindən asılı olaraq dəyişir. Adətən dərmanlarla, həyat tərzi dəyişiklikləri ilə, bəzi hallarda infeksiyanı yox etməklə və ya turşu istehsalını azaldan cərrahi müdaxilə ilə həll edilir.
Mədə xorasının əlamətləri nələrdir?
Ağrı: Ağrı xoranın ən çox görülən simptomudur. Ağrı küt ağrıdan, kəskin yanma hissinə qədər dəyişə bilər. Ağrının yeri və şiddəti xoranın yerindən asılıdır.
Yanma hissi: Bu yanma yeməkdən sonra və ya boş bir mədədə hiss edilə bilər.
Həzmsizlik: Mədə və ya onikibarmaq bağırsaqda yaranan xoralar şişkinlik, gəyirmə kimi əlamətlərinə səbəb ola bilər.
Ürəkbulanma və Qusma: Bəzi insanlar, xüsusən də mədə xorası olanlarda ürəkbulanma və qusma olur. Əgər xora qanaxmaya səbəb olarsa, qusmanın tərkibində qan ola bilər.
İştahsızlıq: Xoralar bəzən iştahanın azalmasına və ya müəyyən qidalara qarşı neqativ hislər yaranmasına səbəb ola bilər.
Səbəbsiz çəki itkisi: Mədə və ya bağırsaqda olanlar kimi şiddətli xoralar zamanla səbəbsiz çəki itkisinə səbəb ola bilər.
Defekasiya vərdişlərindəki dəyişikliklər: Bağırsaqlarda yaranan xoralar ishal və ya qəbizlik kimi defekasiya vərdişlərində dəyişikliklərə səbəb ola bilər.
![](https://drfuadmustafayev.com/wp-content/uploads/2024/06/mədə-xorasi-mualicəsi-1024x693.webp)
Mədə xorasının səbəbləri
Xoraların müxtəlif səbəbləri ola bilər və əsas amillər xoranın növündən asılıdır.
Helikobakter pilori infeksiyası: Bu bakteriya mədə xorasının ümumi səbəbidir. Mədə və onikibarmaq bağırsağın qoruyucu selikli qişasını zəiflədə bilər.
Qeyri-steroid iltihab əleyhinə dərmanlar (QSİƏP): İbuprofen və ya aspirin kimi NSAİİ-lərin uzunmüddətli istifadəsi mədə selikli qişasını qıcıqlandıra və mədə xorası riskini artıra bilər.
Həddindən artıq mədə turşusu istehsalı: Bəzi insanlar həddindən artıq miqdarda mədə turşusu istehsal edə bilər. Bu, mədə xorasının inkişafına gətirib çıxara bilər.
Stress: Psixoloji stress və ya narahatlıq bəzi insanlarda ağız yaraları yarada bilər.
Mədə xorasına nələr yaxşı gəlir?
Mədə yaralarının, xüsusilə də peptik xoraların və ya digər mədə-bağırsaq problemlərinin idarə edilməsi adətən tibbi müdaxilə və həyat tərzi dəyişikliklərinin birləşməsini əhatə edir. Mədə xoralarının müalicəsi üçün ümumi tövsiyələri aşağıdakı kimi sıralamaq olar:
Dərmanlar: Həkimlər tez-tez mədə xoralarını müalicə etmək üçün dərmanlar təyin edirlər. Dəmanlar mədə turşusu istehsalını azaltmağa kömək edərək xoranın sağalmasına kömək edə bilər. Helikobakter pilori infeksiyası varsa, antibiotiklər də təyin edilir.
Həyat tərzi dəyişiklikləri: Alkoqol və tütün kimi faktorlardan qaçınmaq mədə selikli qişasının daha da qıcıqlanmasının qarşısını almağa kömək edə bilər. Sağlam bir pəhriz saxlamaq və doğru qidalanmaq simptomları idarə etməyə kömək edə bilər.
Stressin azaldılması: Xroniki stress xora əlamətlərini pisləşdirə bilər. Meditasiya, yoqa və ya dərin nəfəs məşqləri kimi istirahət üsulları ilə məşğul olmaq rahatlama təmin edə bilər.
Pəhriz Dəyişiklikləri: Heç bir xüsusi pəhriz mədə xorasını müalicə edə bilməsə də, bəzi insanlar ədviyyatlı və turşulu qidalardan və kofeindən qaçınmağın narahatlığı azaltmağa kömək edə biləcəyini görə bilər.
Daimi təqib: xoranın sağalma gedişatını izləmək və müalicə planınıza lazımi düzəlişlər etmək üçün bir tibb işçisi ilə müntəzəm müayinələrə baş çəkmək çox vacibdir.
Mədə xorası necə müalicə olunur?
Xoraların müalicəsi onların növünə və kök səbəbinə görə dəyişir.
Antibiotiklər: Əgər xora Helikobakter pilori bakterial infeksiyası ilə yaranıbsa, bakteriyaları aradan qaldırmaq üçün antibiotik kursu təyin ediləcək.
Proton Pompası İnhibitorları (PPI): Bu dərmanlar mədə turşusunun istehsalını azaltmaqla ağrıları aradan qaldırmağa və xoranın sağalmasına kömək edir.
H2 blokerləri: H2 reseptor blokerləri də mədə turşusu istehsalını azaldır və ranitidin və famotidin kimi dərmanları ehtiva edir.
Antasidlər: Reseptsiz satılan antasidlər mədə turşusunu neytrallaşdırmaqla mədə yanmasını və həzmsizliyi müvəqqəti olaraq aradan qaldıra bilər.
Sitoprotektiv agentlər: Bu dərmanlar mədənin selikli qişasını qoruyur və digər dərmanlarla birlikdə istifadə edilə bilər. Sukralfat buna misaldır.
Pəhriz: Xəstələrə mədə selikli qişasını qıcıqlandıra bilən ədviyyatlı, turşu və yağlı qidalardan uzaq durmaq tövsiyə olunur.
Alkoqol və Kofeinin Azaldılması: Alkoqol və kofein istehlakının məhdudlaşdırılması və ya aradan qaldırılması mədə qıcıqlanmasını azaltmağa kömək edə bilər.
Siqareti buraxın: Siqaret çəkmək mədə turşusu istehsalını artıra və sağalmanı maneə törədə bilər.
Stress İdarəetmə: Yoqa, meditasiya və ya dərin nəfəs məşqləri kimi stressi azaltma üsullarını tətbiq etmək faydalı ola bilər.
Çəkiyə Nəzarət: Sağlam bir çəki saxlamaq vacibdir. Çünki artıq çəki mədəyə təzyiq göstərə və simptomları pisləşdirə bilər.
Sonrakı Baxım: Xəstələr təyin edilmiş dərmanları qəbul etməli və həkimin göstərişlərinə əməl etməlidir.
QSİƏP-lərdən qaçınmaq: Əgər xora qeyri-steroid iltihabəleyhinə dərmanlar (NSAİİ) nəticəsində yaranıbsa, daha təhlükəsiz metod tapılmalıdır..
Cərrahi müdaxilə: Bəzi hallarda, xüsusilə ağır qanaxma və ya perforasiya və ya tıxanma kimi ağırlaşmalar varsa, cərrahi müdaxilə lazım ola bilər. Cərrahiyyə xoralı toxumanın çıxarılmasını və ya perforasiyanın təmirini əhatə edə bilər.
Biopsiya və Monitorinq: Bəzi hallarda mədə xərçəngi kimi daha ciddi şərtləri istisna etmək üçün xoranın biopsiyası edilə bilər. Sağalmanı qiymətləndirmək və heç bir komplikasiyanın olmadığından əmin olmaq üçün müntəzəm monitorinq və təqib endoskopiyaları tövsiyə oluna bilər.